Średnie Państwo i Drugi Okres Przejściowy ( ok. 2055 r. p.n.e.- ok. 1550 r. p.n.e.)
Średnie Państwo obejmuje okres panowania połowy XI dynastii, całej dynastii XII i XIII. Mentuhotep II był tym faraonem, który ponownie zjednoczył Egipt. Po zdobyciu Herakleopolis został ostatecznie królem obu ziem Egiptu, przeniósł stolicę do Teb, utworzył stanowisko gubernatora Północy oraz przywrócił stanowiska dawnych kanclerzy i wezyra. Wszystkie te działania trwały przypuszczalnie aż po 30 rok jego panowania. Syn Mentuhotepa II, Mentuhotep III kontynuował naprawę kraju m.in. trzymając się programu budowlanego zapoczątkowanego przez ojca. Umocnił też pozycję Egiptu we wschodniej Delcie, kontynuując pod tym względem dzieło królów herakleopolitańskich. Aby zabezpieczyć granice przed najazdami ,,Azjatów”, kazał wznieść umocnienia. Ten system obronny utrzyma się przez cały okres Średniego Państwa, jednak dla Egipcjan faraon ten pozostanie wraz z Chetim III jego inicjatorem, o czym świadczy kult oddawany później im obu w Chatana.
Pochodzenie założyciela XII dynastii Amenemhata I nie jest pewne; mógł on być wezyrem ostatniego Mentuhotepa. Jego imię (Amon-jest-na–przedzie) jest pierwszym imieniem królewskim odnoszącym się do boga Amona, którego kult od tego momentu zaczyna wzrastać w siłę. Świątynia Amona w Karnaku, jako centrum religijne państwowego kultu staje się ośrodkiem najważniejszym, a dzięki hojnym nadaniom królewskim- jednocześnie najbogatszym.
Wynikiem reorganizacji państwa, w szczególności przez XII dynastię, było stworzenie zdyscyplinowanego aparatu urzędniczego z wezyrem na czele. To on łączył w sobie funkcję pierwszego ministra oraz odpowiadał za sprawy administracyjne, gospodarcze i sądownicze. Faraonowie, chociaż teoretycznie wciąż byli bogami dla swoich poddanych, stracili nieco z władzy i przywilejów, jakimi cieszyli się w Starym Państwie. Dobrym przykładem mogą być teksty grobowe, które niegdyś przysługiwały tylko panującemu, a zostały przywłaszczone przez zwykłych śmiertelników, co było dowodem na osłabienie boskiego statusu władcy. Piramidy nadal wznoszone były jako grobowce faraona i na znak jego potęgi, lecz większość z nich była gorzej zbudowana i znacznie mniejsza niż w Starym Państwie.
Koniec XII dynastii to okres krótkiego panowania królowej Sobekneferu- córki Amenemhata III i być może żony także krótko panującego Amenemhata IV. Po niej następuje panowanie XIII dynastii, którą część historyków zalicza do Średniego Państwa, a cześć do Drugiego Okresu Przejściowego. Wynika to z faktu, iż dynastię tę cechował brak stabilności politycznej. Do władzy dochodzili wówczas cudzoziemcy, którzy zanim sięgnęli po władzę, byli wysokimi urzędnikami dworskimi i dowódcami wojskowymi. Wspominany już kapłan Maneton w swojej historii Egiptu wskazuje na 60 królów panujących w czasach XIII dynastii przeciętnie po 3 lata. W tym okresie Egipt przyjął licznych pracowników ze Wschodu: chłopów, żołnierzy, rzemieślników, przyciągniętych zarówno przez promieniowanie kultury, jak i przez miejsca pracy powstałe w wyniku rozwoju kraju.
Drugi Okres Przejściowy ( XIV-XVII dynastia) to okres w historii Egiptu, kiedy w części kraju panowali cudzoziemscy władcy. W tym okresie doszło do powstawania nowych tworów państwowych, szczególnie w Delcie. Najważniejsze było królestwo ze stolicą w Awaris, założone przez króla Aasehre Nehesi, który rządził ludem pochodzącym z Syrii i Palestyny, byłymi żeglarzami, żołnierzami, szkutnikami i robotnikami osadzonymi w Delcie przez władców z późnej XII dynastii. Dynastia Nehesi została zastąpiona przez lokalną dynastię Syro-Palestyńczyków, mówiącą dialektem zachodniosemickim. Słabość egipskich książąt, a co za tym idzie, niestabilna sytuacja polityczna i bojowe nastawienie spowodowały ekspansję obcych do środkowego, a potem Górnego Egiptu. W południowej Nubii istniało wówczas królestwo Kusz, ze stolicą w Kerma, co spowodowało, iż Egipt znalazł się pomiędzy wrogim Południem i równie wrogą Północą, gdzie jako XV dynastia rządzili Hyksosi, koronując się w starej stolicy, Memfis.
Nazwa Hyksosi wywodzi się od egipskiego określenia heka chasut, czyli ,,Władcy Obcych Krajów”. I choć późniejsze kroniki egipskie, zwłaszcza z XVIII dynastii, charakteryzują ich jako zaciekłych wojowników, był to raczej lud zaawansowany w sztuce wojennej. Jego zasługą było wprowadzenie do Egiptu konia i rydwanu, łuku kompozytowego oraz innych nowych rodzajów broni. Hyksosi szybko przyjęli egipskie obyczaje, tradycję oraz religię i w dużym stopniu zostali wchłonięci przez egipską kulturę. Hyksosi mieli doskonałe stosunki handlowe z krajami wschodniego rejonu Morza Śródziemnego, z Kretą i Cyprem włącznie. Egiptem rządzili mocną ręką, zakładając nowe miasta i osadzając w nich jako naczelników swych wiernych wasali. W tym samym czasie, kiedy Północą władali Hyksosi, w Egipcie panowała XVI dynastia z siedzibą w południowej Palestynie.
Kolejną dynastią panującą jednocześnie z Hyksosami była dynastia XVII, której założyciel Intef V, zaczął rządzić w Tebach i świadomie swym imieniem nawiązywał do tradycji XI dynastii i zjednoczenia Egiptu przez Tebańczyków. Władcy obu stron staczali ze sobą niejednokrotnie bitwy, a ostatecznie zwycięstwo odnieśli Tebańczycy, wypędzając Hyksosów z Egiptu. W ten sposób przywrócony został porządek i położone podwaliny pod rozwój kraju w okresie Nowego Państwa.
Cykl artykułów o starożytnej historii Egiptu został napisany w oparciu o kilka książek, które zostaną wymienione w ostatniej części.
….cdn…
